Oικοσελίδα | Ιστοχάρτης | Επικοινωνία
Λάπηθος – Λάμπουσα
Ιμερόεσσα = Θελκτική, ανάβει πόθους.(Χαρακτηρισμός του αρχαίου φιλόσοφου Αλέξανδρου Εφέσιου, για τη Λάπηθο)
Λάπηθος, Λάμπουσα, Ιμερόεσσα, Λαπιθέα. Πορεύτηκε στην ιστορία από χιλιάδες χρόνια τώρα. «Κτίσμα Λακώνων και Πραξάνδρου» την αναφέρει ο Στράβων και ο αρχαίος φιλόσοφος Αλέξανδρος ο Εφέσιος, την ονόμασε Ιμερόεσσα, δηλ. θελκτική, που ανάβει πόθους.Οι αρχαιολόγοι αναφέρουν τη Λάπηθο σαν αποικία των Λακώνων που κτίστηκε μετά τον Τρωικό πόλεμο (περίπου 1000 π. Χ.) από τον Πράξανδρο, τον πρώτο βασιλιά της, αν και σε ανασκαφές, ευρήματα αγγείων και τροχούς αγγειοπλαστικής, χρονολογούν την ύπαρξή της στο 3000 π.Χ. περίπου. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης την αναφέρει σαν ένα από τα εννιά βασίλεια της Κύπρου κατά τον 4ον π. Χ. αιώνα.Ο βασιλιάς της Λαπήθου Πεισίστρατος (μαζί με το Νικοκρέοντα της Σαλαμίνας και το Στασάνορα του Κουρίου) βοήθησε με τα πλοία του το Μέγα Αλέξανδρο, για την κατάληψη της Τύρου στη Φοινίκη και γι΄ αυτό ο Μέγας στρατηλάτης κήρυξε την Κύπρο απελευθερωμένη από τους Πέρσες. Τελευταίος βασιλιάς της Λαπήθου αναφέρεται ο Πράξιππος. Την περίοδο της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας είχε περισσότερους από δέκα χιλιάδες κατοίκους και ήταν μια από τις τέσσερις επαρχίες της Κύπρου.Από τα πανάρχαια χρόνια ήταν κέντρο επεξεργασίας χαλκού, κυρίως όμως κατασκευής αγγείων. Κατά την πρωτοχριστιανική περίοδο (25π.Χ. – 250 μ.Χ.) είχε μεγάλη εμπορική κίνηση ένεκα της πληθώρας των προϊόντων της, αλλά και του λιμανιού και του ναυπηγείου της. Την περίοδο αυτή ονομάστηκε Λάμπουσα ίσως ένεκα του πλούτου της, κατ΄ άλλους ένεκα της ομορφιάς και καθαριότητάς της ή ένεκα του φάρου της που σκορπούσε το φως του και έλαμπε η περιοχή.Τα πρώτα χριστιανικά χρόνια πέρασαν από τη Λάπηθο, ερχόμενοι από την Ταρσό, οι Απόστολοι Παύλος, Βαρνάβας και Μάρκος. Σύμφωνα δε με τον απόστολο Βαρνάβα, η Λάπηθος τότε πρέπει να είχε τείχη γιατί, όπως αναφέρει, μαζί με τον Απόστολο Μάρκο κατά τη δεύτερη περιοδεία τους, παρέμειναν έξω απ΄ αυτά, μια και δεν τους επετράπει η είσοδος στην πόλη.Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η Λάπηθος βρισκόταν στην μεγαλύτερη ακμή της, τόσο στο εμπόριο, όσο και στα πλούτη, τις τέχνες, την ανάπτυξη. Γύρω στο 314 – 324 μ.Χ. σαν επίσκοπος Λαπήθου αναφέρεται ο Θεόδοτος (που μαρτύρησε στην Κερύνεια για την πίστη του Χριστού) και ο Δίδυμος που αντιπροσωπεύθηκε στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο (451 μ.Χ.) από τον ΄Αγιο Ευλάλιο ή Ευλάμπιο, εκκλησάκι του οποίου υπάρχει κοντά στην μονή της Αχειροποιήτου.
Η ιστορία της Μονής της Αχειροποιήτου, είναι στενά συνδεδεμένη με τη Βυζαντινή περίοδο στη Λάπηθο – Λάμπουσα. Κτίστηκε με τη φροντίδα Βυζαντινού αυτοκράτορα, διατηρήθηκε με τη συνδρομή των Βυζαντινών αυτοκρατόρων και άντεξε σαν μονή ως τα μέσα του 20ου αιώνα. ΄Επαψε να είναι Μοναστήρι όταν πέθανε και ο τελευταίος μοναχός της, διατηρήθηκε όμως σαν ναός της Παναγίας και του Αγίου Μανδηλίου γι΄ αυτό και είναι γνωστή σαν εκκλησία Αχειροποίητος.
Το μοναστήρι της Αχειροποιήτου στο χώροτης αρχαίας Λαπήθου - Λάμπουσας
Αχειροποίητο είναι το ΄Αγιο Μανδήλιον – η Αχειροποίητη Μορφή του Χριστού – που αποτυπώθηκε στο Μανδήλιον όταν η Αγία Βερενίκη (Ρωμαία κόρη) σκούπισε με το μαντήλι της το καταϊδρωμένο πρόσωπο του Χριστού όταν οδηγείτο στο Γολγοθά! Το ΄Αγιο Μανδήλιον το έφερε στη Μονή ο ΄Αγιος Ευλάλιος ή Ευλάμπιος και γιορταζόταν στη Μονή η γιορτή της Παναγίας στις 15 Αυγούστου και του Αγίου Μανδηλίου στις 16 Αυγούστου.
Αγιος Ευλάλιος: Βυζαντινή εκκλησία στο χώροαρχαίας Λαπήθου - Λάμπουσας
Η Λάπηθος γνώρισε μεγάλες καταστροφές την περίοδο των Αραβικών επιδρομών και αρκετές φορές οι Λαπηθιώτες αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πόλη τους και να καταφύγουν στο εσωτερικό του νησιού.Μετά την απελευθέρωση της Κύπρου από τους ΄Αραβες και τη νικηφόρο εκστρατεία του Νικηφόρου Φωκά το 965 μ.Χ. οι κάτοικοι της Λαπήθου γυρίζουν στην πόλη τους και την ξανακτίζουν, όχι πια κοντά στα παράλια, αλλά στους πρόποδες του Πενταδάκτυλου.Την περίοδο των Λουζινιανών, η Λάπηθος είχε περισσότερους κατοίκους από τη Λεμεσό, την Αμμόχωστο και την Πάφο και αποτελούσε φέουδο με την ονομασία Le field de la Pison (λατινική παραφθορά της Λαπήθου).Λίγα χρόνια πριν καταλάβουν την Κύπρο οι Τούρκοι (1571), στη Λάπηθο υπήρχε τακτικό στράτευμα από 3000 στρατιώτες κάτω από τις διαταγές του Zaneto Dandolo που υπερασπίστηκε τη Λευκωσία κατά την πολιορκία της και σκοτώθηκε.Την περίοδο της Τουρκοκρατίας πολλά κτήματα των Ελλήνων κατοίκων της Λαπήθου δημεύτηκαν από Τούρκους που τα οικειοποιήθηκαν, και δυο από τις εκκλησίες της, του Αγίου Γεωργίου και Αγίου Ιωάννη έγιναν τζαμιά.Το 1780 – επί Τουρκοκρατίας – ένα τμήμα της Λαπήθου, αποσπάστηκε και σχηματίστηκε το χωριό Καραβάς. Κατά το 1821 (18 – 21 Ιουνίου) αγκυροβόλησε στο λιμάνι της Λαπήθου, στην τοποθεσία Ασπρόβρυση ο μπουρλοτιέρης ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης Κωνσταντίνος Κανάρης, με σκοπό να πάρει προμήθειες και παλικάρια για τον αγώνα.Φιλοξενήθηκε στο σπίτι του Πασπάλλα στην Αγία Παρασκευή και με σκηνοθετημένη κηδεία έθαψαν στο παραλιακό κοιμητήριο όπλα (κυρίως λαπηθιώτικα μαχαίρια) και άλλες βοήθειες, όπου τη νύχτα τα ξέθαψαν οι ναύτες από το πλοίο και αναχώρησαν μαζί με 16 παλικάρια από τη Λάπηθο.Οι Τούρκοι το πληροφορήθηκαν αρκετές μέρες μετά και καρατόμησαν τον προύχοντα Χατζηλία και 16 άλλους Λαπηθιώτες στη Λευκωσία κατά τις σφαγές της 9ης Ιουλίου 1821.΄Όταν οι Άγγλοι αγόρασαν την Κύπρο από τους Τούρκους το 1878, η Λάπηθος, ήταν από τις πρώτες κοινότητες που έγινε Δήμος. Το 1878 πρώτος Δήμαρχος Λαπήθου, αναφέρεται ο Ανδρέας ΚουμίδηςΤην περίοδο του απελευθερωτικού αγώνα εναντίον της Αγγλοκρατίας 1955 –59, η Λάπηθος έδρασε με πολλούς ηρωικούς τρόπους. Πολλοί νέοι της Λαπήθου εκπαιδεύτηκαν στον αγώνα από το Γρηγόρη Αυξεντίου πρώτα και τον Κυριάκο Μάτση αργότερα. Ενέδρες κατά των αγγλικών στρατευμάτων, επιθέσεις, κατασκευή βομβών, αλλά και κρατητήρια, φυλακίσεις, κατ΄ οίκον περιορισμούς γνώρισε η Λάπηθος. Ήταν από τις κοινότητες που εξαναγκάστηκε από τους ΄Αγγλους να πληρώσει μεγάλο χρηματικό ποσό για επιθέσεις εναντίον τους σαν πρόστιμο.Οι συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου που ακολούθησαν δεν έφεραν την ειρήνη για πολύ. Το 1963 οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι της Λαπήθου (300 περίπου) εγκατέλειψαν την κωμόπολη κάτω από τις πιέσεις των στρατιωτικών και των σχεδιασμών της ΄Αγκυρας. ΄Εμειναν στους θύλακες της Λευκωσία ως το 1974 που με την εισβολή της Τουρκίας στις 20 Ιουλίου άνοιξαν οι πόρτες για τους Τουρκοκύπριους και διώχτηκαν οι Ελληνοκύπριοι από τα σπίτια και τις περιουσίες τους. Περίπου τέσσερις χιλιάδες Λαπηθιώτες οδηγήθηκαν στην προσφυγιά αφού έζησαν τη φοβερή κατάρα του πολέμου με βομβαρδισμούς αεροπλάνων, κανονιοβολισμούς πλοίων και δολοφονικές σφαίρες στρατιωτών του Αττίλα.Τα κουρσάρικα καράβια της εισβολής, άραξαν στα ανοιχτά της Κερυνιώτικης θάλασσας, απέναντι από τη Λάπηθο και αφού σκότωσαν, βίασαν, αιχμαλώτισαν, προσφύγεψαν τους Λαπηθιώτες σ΄ όλα τα μέρη της Κύπρου το ματωμένο χώμα της Λαπήθου από τότε δεν ανθοβόλησε μυρωμένους λεμονανθούς γιατί οι 91 σκοτωμένοι κι αγνοούμενοι Λαπηθιώτες ζητούν δικαίωση. Το αίμα όσων σκοτώθηκαν, κάνει το χώμα να βογκά και δεν θ΄ αφήσουν οι φωνές των σκοτωμένων και αγνοουμένων, κανένα να ζήσει ήσυχα στην Λαπηθιώτικη Γη, παρά μόνον όταν γυρίσουν οι νόμιμοι κάτοικοι της Λαπήθου και επικρατήσει το δίκαιο και η Λευτεριά.
Νέα και Εκδηλώσεις
22 April 1013-18/09/2010 ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΙΣ ΛΑΪΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΙΘΟΥΣΑ "ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ"22 April 1009/11/2010 100 ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΓΥΜΝ. ΛΑΠΗΘΟΥΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΚΥΚΚΟΥ