ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΗΜΟΥ ΛΑΠΗΘΟΥ

Όταν οι Άγγλοι κατακτητές αγόρασαν την Κύπρο το 1878 και άρχισαν τη διοικητική οργάνωση του τόπου,  η Λάπηθος ήταν μια από τις δέκα περιοχές της Κύπρου που αναγνωρίστηκε «Δήμος». Ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο εκλεγόταν δημοκρατικά από τους κατοίκους της Λαπήθου και αυτό είχε αποτέλεσμα να εκλέγονται ικανοί και άξιοι Δήμαρχοι και Δημοτικά Συμβούλια που προσπαθούσαν για την πρόοδο της κωμόπολης.

Ο ΔΗΜΟΣ ΛΑΠΗΘΟΥ

Ο Δήμος Λαπήθου διέθετε διάφορες υπηρεσίες και λειτουργούσε σαν μια μικρή πολιτεία και με το γραφειακό και τεχνικό προσωπικό που είχε κατάφερε να προωθήσει και να υλοποιήσει έργα που οι Λαπηθιώτες υπερηφανεύονταν γι΄ αυτά.  Μερικά από όσα επιτελέστηκαν ήταν:

  1. Η συντήρηση και διεύρυνση οδικού δικτύου και ασφαλτόστρωση δρόμων που το 1974 είχε σχεδόν ολοκληρωθεί.
  2. Η ύδρευση της κοινότητας με βρύσες σε όλους τους δρόμους και τη δεκαετία του 1960 τη δυνατότητα υδροδότησης κάθε σπιτιού.  Η ύδρευση γινόταν από το νερό του Κεφαλόβρυσου.   
  3. ΄Εγινε οδικός φωτισμός.  
  4. Λειτουργούσε Δημοτική Αγορά που στεγαζόταν σε μεγάλο κτίριο στο ισόγειο του δημαρχείου.  
  5. Είχε Δημοτικό σφαγείο και εκεί σφάζονταν τα ζώα που κάλυπταν τις ανάγκες των δημοτών σε κρέας.  
  6. Υπήρχε υπηρεσία συλλογής φόρων.   
  7. Είχε υπηρεσία συλλογής σκυβάλων και υγειονομική υπηρεσία.   
  8. Είχε δημοτική βιβλιοθήκη με πλούσια συλλογή βιβλίων.   
  9. Η Λάπηθος είχε Δημοτικό Κήπο.  Βρισκόταν πλάι στο δημαρχείο και ήταν γεμάτος δέντρα, λουλούδια, είχε λίμνες με νούφαρα, παγκάκια, ζώα και πουλιά (αγρινά, παγώνια κ.α.)  
  10. Είχε υπηρεσία για ονομασία των δρόμων και κατ΄ οίκον διανομή της αλληλογραφίας.  
  11. Υπήρχε Δημοτική Επιτροπή για διοργάνωση διαφόρων εθνικών και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων.  
  12. Είχε υπηρεσία για  άδειες οικοδομής.

Το κτίριο του Δημαρχείου,  κτίστηκε το 1923 στο κέντρο της Λαπήθου, σ΄ ένα χώρο κάτω από τον επιβλητικό βράχο που πάνω σ΄ αυτόν κτίστηκε η Α΄ Αστική Λαπήθου (παλαιό αρρεναγωγείο).  Η πλατεία που βρισκόταν το Δημαρχείο, ονομάστηκε Πλατεία Ηρώων (μετά τον αγώνα του 1955 – 1959) και στον βράχο τοποθετήθηκαν συμμετρικά μαρμάρινες πλάκες με τα ονόματα όλων την ηρώων του αγώνα γι΄ απελευθέρωση από την αποικιοκρατία των Άγγλων.  Εκεί γίνονταν οι περισσότερες κοινοτικές εκδηλώσεις του Δήμου, του Γυμνασίου, των Δημοτικών Σχολείων, της ΕΠΟΛ,  σχεδόν πάντα από κοινού.

Έμβλημα του Δήμου Λαπήθου είναι η κερασφόρος Αθηνά που βρέθηκε σε αρχαίο νόμισμα της Λαπήθου στα χώματα της αρχαίας και πανέμορφης αυτής κωμόπολης,  που την ονόμασαν Ιμερόεσσα - θελκτική, πανέμορφη, που ανάβει πόθους.

Το πραξικόπημα, η τουρκική εισβολή και η κατάληψη της Λαπήθου το 1974, βρήκε την κωμόπολη να έχει Δήμαρχο τον κ. Γεώργιο Καζέλη.  Δημοτικοί Σύμβουλοι ήταν: 

  1. Ανδρέας Ελευθερίου
  2. Κώστας Φιλιππίδης
  3. Χρίστος Χριστοφίδης
  4. Ευάγγελος Ευαγγελίδης


Ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο με την πιο πάνω σύνθεση παρέμεινε ως την 31/12/1987.

Ύστερα από τη λαίλαπα της καταστροφής ο Δήμος, κυρίως τον πρώτο καιρό, ήταν αδύνατο να δραστηριοποιηθεί αφού οι Λαπηθιώτες ήταν σκορπισμένοι σ΄ όλη την Κύπρο άλλοι σε καταυλισμούς και άλλοι όπου πρόχειρα μπόρεσαν να στεγαστούν.

Η πρώτη συνεδρία του Δημοτικού Συμβουλίου έγινε στις 13/01/1975 και συζήτησε τα εξής θέματα:

  • Προώθηση του θέματος για τακτοποίηση των Δημοτικών Υπαλλήλων σε διάφορα κυβερνητικά  τμήματα.
  • Εξέταση των προβλημάτων των Δημοτικών Υπαλλήλων.
  • Εθνικό θέμα για διαφώτιση και προβολή στα μέτρα δυνατότητας του Δήμου.

Οι συνεδριάσεις του Δήμου γίνονταν σε σπίτια και γραφεία των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου, μέχρι που παραχωρήθηκαν στο Δήμο γραφεία στην οδό Αμμοχώστου αρ. 37 στη Λευκωσία, δυτικά της Πύλης Αμμοχώστου όπου και συστεγαζόταν με το Δήμο Κυθρέας για μερικά χρόνια. Από τον Ιούλιο του 2003, ο Δήμος Λαπήθου στεγάζεται σε νέα προσωρινά Γραφεία, στην οδό Προδρόμου 36, στο Στρόβολο.

Το Δημοτικό Συμβούλιο από την 01/01/1988 – 31/12/1991, αποτελούσαν:
Γεώργιος Καζέλης, Παναγιώτης Νίρος, Κώστας Γερμανός, Σάββας Χριστοφίδης και Ντίνος Καρολίδης.

Καθήκοντα Δημάρχου εκτελούσαν εκ περιτροπής οι πρώτοι τέσσερις Δημοτικοί Σύμβουλοι (μετά από συμφωνία που έγινε μεταξύ των τεσσάρων Κοινοβουλευτικών Κομμάτων).

Από το 1992, για ανάδειξη Δημάρχου και Δημοτικού Συμβουλίου, διεξάγονται εκλογές.

Από  01/01/1992 – 31/12/1996 το  Δημοτικό Συμβούλιο Λαπήθου αποτελούσαν οι κάτωθι οι οποίοι εκλέγηκαν χωρίς ανθυποψήφιους.

Νίκος Ευαγγέλου         –  Δήμαρχος
Αθως Ελευθερίου         –  Αντιδήμαρχος
Αντρέας Ευαγγέλου     –  Μέλος
Παύλος Αριστείδου       –  Μέλος
Σάββας Χριστοφίδης     –  Μέλος
Αντρέας Μούρεττος      –  Μέλος

Από 01/01/1997 το Δημοτικό Συμβούλιο αυξάνεται με την αλλαγή της σχετικής νομοθεσίας σε οκτώ Δημοτικούς Συμβούλους.  Το Δ.Σ. της περιόδου  01/01/1997 - 31/12/2001 το οποίο εκλέγηκε και πάλι χωρίς ανθυποψήφιους,  το αποτελούσαν οι κάτωθι:

Νίκος Ευαγγέλου             –  Δήμαρχος
΄Αθως Ελευθερίου           –  Αντιδήμαρχος
Αντρέας Ευαγγέλου         –  Μέλος
Πανίκος Παναγή              –  Μέλος
Παύλος Αριστείδου           –  Μέλος
Ελένη Κάκουρα – Πιερή     –  Μέλος
Μαρία Νικολάου – Πική     –  Μέλος
Θεόδωρος Θεοδώρου       –  Μέλος
Αντρέας Μούρεττος         –  Μέλος

Στις 16 Δεκεμβρίου 2001, έγιναν Δημοτικές εκλογές, στις οποίες εκλέγηκε ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο, για την περίοδο 01/01/2002 μέχρι 31/12/2006. Το Δημοτικό Συμβούλιο αποτελούσαν οι κάτωθι:

Άθως Ελευθερίου - Δήμαρχος 

Nεοπτόλεμπος Κότσαπας - Αντιδήμαρχος 
Παύλος Αριστείδου - Μέλος 
Βασίλειος Μαντράλης - Μέλος 
Ελένη Κάκουρου - Μέλος 
Ανδρέας Ευαγγέλου - Μέλος 
Ανδρέας Μούρεττος - Μέλος 
Κωνσταντίνος Παντέχης - Μέλος
Γιαννάκης Χριστοφίδης - Μέλος

Στις 17 Δεκεμβρίου 2006 έγιναν Δημοτικές Εκλογές για ακόμα μια φορά στην Προσφυγιά. Σε αυτές τις Δημοτικές Εκλογές εκλέγησαν ο Δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο, για την περίοδο 01/01/2007 μέχρι τις 31/12/2011, ως ακολούθως:

Άθως Ελευθερίου - Δήμαρχος 
Γιαννάκης Χριστοφίδης - Αντιδήμαρχος 
Παύλος Αριστείδου - Μέλος 
Βασίλειος Μαντράλης - Μέλος 
Μαρία Κουμίδου - Μέλος *
Γιάννος Κρεμμός - Μέλος 
Σούλλα Μούρεττου - Μέλος 
Ελένη Κάκουρου - Μέλος 
Χριστόδουλος Τσιμούρης - Μέλος


*   Η κα Μαρία Κουμίδου παραιτήθηκε από μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Λαπήθου, με επιστολή της ημερομηνίας 31/01/2007.   Τη θέση της ανέλαβε ο πρώτος επιλαχόν κ. Δημήτρης Μηνά.

ΠΡΑΞΙΚΟΠΗΜΑ - ΕΙΣΒΟΛΗ - ΚΑΤΑΛΗΨΗ

Η Λάπηθος η Ιμερόεσσα, η λεμονανθούσα κωμόπολη, η Βυζαντινή Λάμπουσα, ξυπνούσε πάντα δροσερή και πανέμορφη ως τη μαύρη ώρα του προδοτικού πραξικοπήματος που έγινε στις 15 Ιουλίου 1974, από τη Χούντα των Αθηνών και την ΕΟΚΑ Β΄.   Η Τουρκία που για χρόνια παραμόνευε, βρήκε την αφορμή να εισβάλει στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου 1974.

Εκείνη τη μέρα δεν αργοξύπνησε λουσμένη στο πράσινο, το γαλάζιο και το ολόλαμπρο φως του ήλιου.  ΄Ηταν 4:30΄ το πρωί στις 20 Ιουλίου 1974, που τα τουρκικά αεροπλάνα την τρόμαξαν με τον πολεμικό τους κρότο κι αντίκρισε στη θάλασσά της, λίγο ανατολικότερα του Μοναστηριού της Αχειροποιήτου, τα πολεμικά πλοία του Αττίλα που άραξαν εκεί από το βράδυ έτοιμα να τη βομβαρδίσουν.  Και οι  βομβαρδισμοί από αεροπλάνα και πλοία άρχισαν στις 5:30΄ ακριβώς.  Τέσσερα πολεμικά αεροπλάνα, πετώντας τόσο χαμηλά που οι άνθρωποι νόμιζαν ότι θα πέσουν στις στέγες των σπιτικών, βομβάρδισαν ανελέητα και ταυτόχρονα, το στρατόπεδο στη Γλυκιώτισσα (251 Τ.Π.) το στρατόπεδο στην Αχειροποίητο (190 ΜΑ/Τ.Π.) το στρατόπεδο του Βοσπόρου (182 Μ.Π.Π.) ανατολικά της Κερύνειας και στους ΄Αμμους του χωριού Πάναγρα που εκεί ήταν άδεια φυλάκια από το 1964.

Ο κόσμος τρομαγμένος έτρεχε στα περιβόλια να κρυφτεί – έτσι νόμιζε – μέσα στις λεμονιές.  Μα όταν τ΄ αεροπλάνα άδειασαν τις φρικτές κοιλιές τους από βόμβες και τράβηξαν για την Τουρκία προς ανεφοδιασμό, τα πολεμικά πλοία άρχισαν να βομβαρδίζουν εκείνα.  Πού;  Στον Πενταδάκτυλο, στα χωριά γύρω, στον άμαχο πληθυσμό,  παντού … Σκορπούσαν το θάνατο τον τρόμο την καταστροφή…

Τρεις μέρες 20, 21, 22 Ιουλίου βομβάρδιζαν και θανάτωναν.  Τις 23 Ιουλίου οι άνθρωποι πληροφορήθηκαν πια πως οι Τούρκοι εισβολείς είχαν αποβιβαστεί από τα χαράματα της 20ης Ιουλίου στο 6 μίλι και 5 μίλι δυτικά της Κερύνειας και σκορπούσαν το θάνατο.  Σκότωναν, βίαζαν, συνελάμβαναν αιχμαλώτους.

Στις 22 Ιουλίου 1974, ημέρα Δευτέρα, το Συμβούλιο Ασφαλείας αποφασίζει την κατάπαυση του πυρός.  Οι Τούρκοι εισβολείς όμως συνέχισαν να προελαύνουν.  Καταλαμβάνουν την πόλη της Κερύνειας η ώρα 6:00 το απόγευμα και η Λάπηθος κι ο Καραβάς ζουν το τρόμο και μετρούν τη συμφορά τους. Καρτερούν με τον πόνο στην καρδιά την επόμενη μέρα που δεν ξέρουν τι θα φέρει.

Κάποιοι φεύγουν προς τη Λευκωσία κι αλλού γιατί προβλέπουν τη συφορά που θα΄ρθει, άλλοι ελπίζουν… Τι;

Τα τουρκικά στρατεύματα προχωρούν με σύστημα και πρόγραμμα.  Εκκαθαρίζουν, αρπάζουν, αιχμαλωτίζουν.  Οι άνθρωποι φοβισμένοι φεύγουν για να σωθούν, δεν ξέρουν,  δεν πιστεύουν πως η φυγή τους είναι προαποφασισμένη αφού σκοπός του Αττίλα είναι η διχοτόμηση, η σκλαβιά, η τουρκοποίηση της γης που για 3000 χρόνια ήταν πάντα ελληνική γιατί γεννήθηκε από χέρια ελληνικά και προόδευσε και μεγαλούργησε με ελληνικά ιδεώδη και πολιτισμό.

Στις 6 Αυγούστου 1974 η Λάπηθος κι ο Καραβάς, οι δύο κωμοπόλεις της Κερύνειας είναι πια στα χέρια του Τούρκου Αττίλα.

΄Υστερα από φοβερές συγκρούσεις στις 4 και 5 Αυγούστου στους λόφους και στα περιβόλια της Λαπήθου, την Τρίτη 6 Αυγούστου 1974, οι εισβολείς κατέλαβαν τη Λάπηθο αφού πλήρωσαν ακριβά με πολλούς νεκρούς και τραυματισμένους την κατάληψη της κωμόπολης.

Κτυπούσαν από τις 4:20΄ το πρωί και μέχρι τις 11:45΄ κοντά στο μεσημέρι δεν μπόρεσαν ούτε χαμόσπιτο να καταλάβουν. ΄Οταν όμως διατάχθηκαν οι λόχοι του Ευτύχιου Σαλάτα και του ανθυπολοχαγού Χατζηνικολάου να απαγκιστρωθούν από τη Λάπηθο και τον Καραβά και να εγκατασταθούν στη γραμμή Βασίλειας – Βαβυλά, οι Τούρκοι τους είχαν στήσει ενέδρα στις καλαμιές της Αϊρκώτισσας και πετσόκοψαν πισώπλατα τα παλικάρια του 256 τάγματος πεζικού.

Στις 3:20΄ μ.μ. τα άρματα των Τούρκων περνούν από τον Καραβά στη Λάπηθο και το 256 τάγμα αφήνει στο πεδίο της μάχης 24 νεκρούς,  26 τραυματίες και άλλοι 50 είναι αγνοούμενοι.  Αυτή ήταν η πρώτη απώλεια.  Ακολουθούν άλλες.  Τελικά στις 06/08/1974 οι απώλειες από το 256 Τ.Π. και 70 Τ.Μ.Χ. νεκροί και αγνοούμενοι ήταν 99 (64 256 Τ.Π. και 35 Τ.Μ.Χ.)

Η 28η Μεραρχία των Τούρκων είχε μεγάλες απώλειες αλλά και οι άμαχοι ΄Ελληνες  κάτοικοι δέχθηκαν δολοφονίες εν ψυχρώ και αιχμαλωσία.

Οι αγνοούμενοι, πεσόντες και φονευθέντες Λαπηθιώτες είναι 91.
Αιχμάλωτοι: 40
Εγκλωβισμένοι: 182

Η Λάπηθος, η δροσερή,  καταπράσινη,  παράξενη ομορφιά του συνδυασμού βουνού και θάλασσα, ήταν πια από τις 6 Αυγούστου 1974, κάτω από την κατοχή του τουρκικού στρατού.

Οι Λαπηθιώτες, σκορπισμένοι στην προσφυγιά,  αναζητούν καταφύγιο σε συγγενικά σπίτια στην ελεύθερη Κύπρο. Σε σχολεία, κάτω από ελαιόδεντρα και όπου μια προσωρινή καταφυγή ανακουφίζει για λίγο.  Στην ψυχή τους κρυφοφέγγει η ελπίδα πως σύντομα θα γυρίσουν στα σπίτια και τη Λάπηθό τους.  Η καρδιά τους είναι πλακωμένη από τη συμφορά και το άδικο.

Αναρωτιούνται πώς είναι δυνατό στον 20ον αιώνα να επικρατεί ακόμα στους λαούς ο νόμος της ζούγκλας.  Δεν μπορούν να πιστέψουν πως η γη τους, τα σπίτια τους, ο τόπος τους, η Λάπηθος τους η ελληνική από 3000 χρόνια τώρα, βρίσκεται κάτω από την μπότα του τούρκου κατακτητή.  Δεν μπορούν να καταλάβουν πως ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, ο θεματοφύλακας των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, θα επιτρέψει τούτο το άδικο της Τουρκικής Εισβολής, τούτο το άδικο που η δυνατή Τουρκία των πενήντα εκατομμυρίων, εισέβαλε στην μικρή Κύπρο του μισού εκατομμυρίου και σκότωσε, αιχμαλώτισε,  προσφύγεψε  και κατέλαβε το 37% του εδάφους της.

Οι Λαπηθιώτες προσφύγεψαν στην ίδια τους την πατρίδα και δραστηριοποιήθηκαν γρήγορα για να ζήσουν και να αντέξουν στον πόνο της προσφυγιάς ώσπου να γυρίσουν, γιατί το ξέρουν,  θα γυρίσουν.

Το  γυρισμό στην όμορφη Λάπηθο, οι Λαπηθιώτες, τον έκλεισαν βαθιά στην καρδιά τους και τον έκαμαν σκοπό της ζωής τους.  Θα γυρίσουν στη Λάπηθο, ναι, θα γυρίσουν γιατί το θέλουν, θα γυρίσουν στην όμορφη Λάπηθό τους, την όμορφη και ελεύθερη.  Ναι, την ελεύθερη Λάπηθο που σίγουρα θα είναι, για τι αυτό είναι το δίκαιο.  Οι Λαπηθιώτες καρτερούν τούτη τη μέρα και θα την καρτερούν όσο κι αν χρειαστεί.

 

Σύλιση Κοιμητηρίου Αγίου Μάμα

Contact our department